کمشنوایی یا مشکل شنوایی نوزادان در صورتی که در ماههای اول شناسایی نشود، به شدت روند گفتار، یادگیری و تعاملات اجتماعی کودک را تحتتأثیر قرار میدهد. در این صفحه به طور ویژه به آزمون گسیل های صوتی گوش- OAE (Otoacoustic Emissions) میپردازیم که چگونه به تشخیص زودهنگام کم شنوایی کمک کرده و در چه زمانی انجام میشود. همچنین، مسیری که برای مراجعه در تبریز وجود دارد را شرح میدهیم. مرکز سمعک شمس این خدمت را با استفاده از تجهیزات استاندارد و پرسنل آموزشدیده در تبریز ارائه میدهد؛ برای رزرو نوبت در مرکز سمعک شمس با شماره های 09386192641 و 09147723278 تماس حاصل فرمایید.
چرا غربالگری شنوایی نوزادان ضروری است؟
هدف از غربالگری شنوایی در نوزادان، شناسایی زودهنگام نوزادانی است که ممکن است کمشنوایی مادرزادی یا زودرس داشته باشند، پیش از آنکه این موضوع بر گفتار و یادگیریشان اثر بگذارد. تشخیص زودهنگام امکان آغاز مداخلات توانبخشی، آموزش والدین و در صورت لزوم ارجاع به ارزیابیهای تخصصی را فراهم میکند.
تأثیرات بالینی کمشنوایی زودرس بهطور عمده در حوزهٔ دریافت و تولید گفتار و مهارتهای زبانی نمایان میشود. مطالعات نشان دادهاند مداخلات قبل از ششماهگی، نتیجهبخشی گفتاری و تطابق شنوایی را بهبود میبخشد. بنابراین برنامههایی که غربالگری را در بدو تولد انجام و پیگیریهای منظم تا دورهٔ پیشدبستانی دارند، نتایج موفقتری گزارش کردهاند (راهنماها: WHO و JCIH/AAP).
- اجرای غربالگری پیش از ترخیص از بیمارستان و ثبت نتایج در پرونده سلامت کودک، بررسی دقیق نتایج «رد یا Refer» و برنامهریزی برای نوبت مجدد در ماههای اولیه توصیه میشود. برای رزرو نوبت شنوایی سنجی نوزادان در سمعک شمس کلیک کنید.
آزمون OAE چیست و چگونه انجام میشود؟
آزمون OAE به اندازهگیری امواج صوتی برگشتی که توسط سلولهای مویی در حلزون گوش داخلی در پاسخ به صدای خارجی تولید میشوند، میپردازد. این آزمون غیرتهاجمی، سریع و برای غربالگری نوزادان مناسب بوده و معمولاً بدون نیاز به بیهوشی یا مشارکت فعال کودک قابل انجام است.
مراحل اجرای معمول:
- قرار دادن پروب کوچک در ورودی مجرای گوش برای کاهش نویز محیطی.
- ارسال صوت نرم و ثبت پاسخهای صوتی برگشتی از حلزون گوش.
- پردازش سیگنال و ارائه نتیجهٔ «قبول/Pass» یا «رد/Refer». در صورت «رد/Refer»، معمولاً تکرار آزمون یا ارجاع به ارزیابیهای تکمیلی پیشنهاد میشود.
در یک نوزاد خوابیده، آزمون برای هر گوش تنها چند دقیقه زمان میبرد. اگر بهدلیل وجود مایع یا جرم نتیجهٔ منفی (رد/Refer) ثبت شود، تکرار آزمون پس از تمیز شدن و از بین رفتن رطوبت مجرای گوش و در شرایط آرام توصیه میشود.
- انجام آزمون OAE در محیط کمصدا یا هنگام خواب نوزاد باعث بهبود پاسخدهی میشود.
- نتیجهٔ «رد/Refer» در مراحل اولیه غربالگری، نباید به عنوان تشخیص قطعی کمشنوایی در نظر گرفته شود.
چه زمانی و چند بار باید غربالگری انجام شود؟
الگوی رایج غربالگری بر اساس ریسک و پیگیری طراحی میشود: غربالگری اولیه در بدو تولد، تکرار در صورت نتیجهٔ مشکوک و ارزیابیهای تشخیصی در ماههای اول زندگی برای مواردی که رد نشده یا دارای عوامل خطر هستند. همچنین پایش دورهای تا زمان ورود به مدرسه برای شناسایی افت شنواییهای اکتسابی توصیه میشود.
الگوی پیشنهادی:
- غربالگری اولیه: قبل از ترخیص از بیمارستان.
- در صورت «رد/Refer»: تکرار غربالگری یا ارجاع به آزمونهای تشخیصی مانند ABR در ماههای اول.
- نظارت دورهای: ارزیابی رفتاری و یا آزمونهای شنوایی در دوره نوزادی تا سن مدرسه؛ با توجه به وجود عوامل خطر، پیگیری با فواصل کوتاهتر توصیه میشود.
عوامل خطر شامل سابقهٔ خانوادگی کمشنوایی، بستری طولانی در NICU، استفاده از داروهای اتوتوکسیک، عفونتهای مادر در بارداری یا نقایص کرانیوفاسیال هستند.
غربالگری شنوایی نوزادان در کجاهای تبریز انجام میشود؟
در تبریز، این غربالگری در بیمارستان شمس و در مراکز تخصصی شنوایی سنجی و کلینیکهای تخصصی گوش و تجویز سمعک همچون سمعک شمس انجام میشود.
مرکز سمعک شمس در تبریز این خدمات را با دستگاههای کالیبره و شنواییشناسان آموزشدیده ارائه میدهد. برای تعیین نوبت با ما تماس بگیرید.
روند مراجعه و نکات قبل و بعد از آزمون
مراجعه برای غربالگری OAE نیاز به آمادگی پیچیدهای ندارد، اما رعایت چند نکته ساده میتواند نتیجهٔ قابلاطمینانتری فراهم کند. این پروسه شامل تعیین نوبت، حضور والدین یا همراه، انجام آزمون و دریافت گزارش است.
چکلیست آمادهسازی برای والدین:
- در صورت امکان، آزمون را زمانی برنامهریزی کنید که کودک در وضعیت خواب یا آرام باشد (مثلاً پس از شیر خوردن).
- اطمینان حاصل کنید که مجرای گوش کودک از ترشحات زیاد یا موم پاک است؛ در موارد مشکوک با مرکز مشورت کنید.
- پرونده پزشکی نوزاد را به همراه داشته باشید و اگر دارویی دریافت کرده یا بستری بوده است، در هنگام پذیرش اعلام کنید.
پس از آزمون:
- در صورت «Pass» برای هر گوش، معمولاً نیازی به اقدام فوری نیست، اما ثبت در پرونده سلامت کودک توصیه میشود.
- در صورت «Fail/Refer»، نوبت مجدد یا ارجاع به ارزیابی تشخیصی (مثلاً ABR) برنامهریزی میشود. پیگیری تا حصول نتیجهٔ قطعی ضروری است.
- نکات حرفهای: درخواست گزارش مکتوب و راهنمایی از مرکز ارائهدهنده؛ در صورت ارجاع، پیگیری تا تکمیل ارزیابی تشخیصی را انجام دهید.
- خطاهای رایج: انتظار برای بروز علائم ظاهری قبل از اقدام، یا ترک مسیر پیگیری پس از نتیجهٔ مشکوک.
برای تعیین نوبت و هماهنگی انجام آزمون OAE در مرکز سمعک شمس در تبریز، با ما تماس بگیرید و اطلاعات بیشتر دریافت کنید.
سؤالات متداول
آیا آزمون OAE دردناک است و نیاز به بیهوشی دارد؟
آزمون OAE غیرتهاجمی و بدون درد است؛ پروب کوچکی در ورودی مجرای گوش قرار میگیرد و محرکهای صوتی نرم فرستاده میشود. معمولاً نیازی به بیهوشی یا استفاده از دارو نیست و آزمون در حالت خواب یا آرام کودک بهترین نتایج را دارد. در موارد بسیار نادر که کودک بسیار ناآرام باشد یا نیاز به آزمونهای تکمیلی باشد، تیم درمان دربارهٔ روش مناسب تصمیمگیری میکند.
اگر نوزاد نتیجهٔ «Fail» بگیرد، قدم بعدی چیست؟
نتیجهٔ «Fail» به معنای تشخیص قطعی کمشنوایی نیست؛ به این معناست که نیاز به تکرار آزمون یا ارزیابیهای تشخیصی دقیقتری مانند ABR وجود دارد. مسیر معمول شامل تکرار سریع غربالگری، بررسی علل فنی (مانند موم یا مایع گوش) و در صورت تداوم، ارجاع به شنواییشناس یا متخصص گوش و اعصاب برای آزمایشهای تخصصی است. پیگیری سریع و سازمانیافته به والدین کمک میکند تا در صورت نیاز، برنامهٔ مداخلهای سریعتر آغاز شود.
آیا میتوان غربالگری را در مراکز خصوصی انجام داد یا باید به بیمارستان دولتی مراجعه کنیم؟
هم مراکز دولتی و هم خصوصی میتوانند غربالگری OAE را انجام دهند؛ نکتهٔ مهم کیفیت تجهیزات و صلاحیت شنواییشناس یا اپراتور آزمون است. قبل از مراجعه، از کالیبراسیون دستگاه، تجربه پرسنل و امکان صدور گزارش مکتوب مطمئن شوید. مرکز سمعک شمس در تبریز این خدمات را با تجهیزات کالیبره و پرسنل آموزشدیده ارائه میدهد؛ برای هماهنگی و اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید.